مدیران مشفق: وبلاگ اطلاعات مدیریتی و اقتصادی

نیاز مالی صنایع داخلی در پساتحریم

Reynolda Rose

     مدیران و مسئولان اقتصادی کشور  می باید پیگیر استقرار شرایطی خاص به نفع بنگاههای موجود صنعتی کشور باشند تا صنایع موجود به تدریج بتوانند فضای رقابتی تر پس از تحریم ها را تحمل کنند. برخورد برنامه ای دولت و نهادهای مسئول اقتصادی کشور با این تحول از جمله ضروریات است. بازنگری جهت دار و روشن رژیم های تجاری و نظام تعرفه ای، به نفع صنایع موجود، ولی این بار در فضایی باز و در دوره هایی کاملا کوتاه مدت و بگونه ای منضبط و زماندار، از لوازم این برخورد است. همچنین دیگر نمیتوان با اندیشه تمرکز بخشیدن به ثروت در گروه های اجتماعی و سیاسی خاص سیاستگزاری کرد. کشف و اثبات تمایل از هر قسم به گروه های خاص داخلی بلافاصله با واکنش منفی سرمایه گذاران خارجی مواجه خواهد شد.

     صنایعی که در فضای پسا تحریم با تکیه بر سرمایه کشورهای بیگانه شکل خواهند گرفت و یا از آن برخوردار می شوند، علی القاعده بخشی بزرگ از مشکلات صنایع موجود را نخواهند داشت. مهمترین امتیاز این صنایع که ریشه در شاخص ترین مشکل صنایع موجود کشور دارد، دسترسی بهتر به تکنولوژی و منابع مالی است. سرمایه لازم برای فعالیت های ایشان از منابعی دیگر تامین خواهد شد. این خود به تنهایی امتیازی بسیار بزرگ به نفع ایشان خواهد بود. لذا در آن صورت نظام تامین سرمایه پر حاشیه کشور و مقررات محدویت آفرین آن که در حال حاضر به شدت به زیان صنایع موجود عمل میکند، نیاز به اصلاح جدی دارد.

     در حال حاضر تمرکز سرمایه و گردش آن در موسسات مالی و اعتباری موجود به هیچ روی به نفع صنایع کشور رقم نخورده است. تا کنون بانکهای تجاری و موسسات اعتباری مجاز و غیرمجاز با گردآوری پول از کف بازار و جمع کردن پس انداز های مردمی  توجه بیشتری به بخش های غیر تولیدی داشته اند. آن دسته از ایشان که اجباراً به رعایت مقررات بانک مرکزی مکلف بوده اند به نحوی سازمان یافته از حمایت تسهیلاتی بنگاههای تولید دور شده اند. آن دسته دیگر نیز که خود را مقید به رعایت مقررات بانک مرکزی ندیده اند تولید را پر ریسک تر از دیگر بخشهای اقتصادی دانسته و از هدایت پس اندازهای جذب شده به آن دریغ کرده اند.

     رونق حیرت انگیز و حجم منابع مالی در اختیار موسسات اعتباری مجاز و غیر مجاز گویای بالا بودن نرخ تولید سود در این موسسات دارد. تمرکز نهادهای پر نفوذ در دهه اخیر بر ایجاد یا تسلط بر این نهادها با توجه به دامنه نفوذ اجتماعی آن ها و قدرت به حرکت درآوردن نیروهای اجتماعی که دارند، نشانه ای از سودآوری این موسسات است. طبعا صنایعی ضعیف کشور با هزاران مشکلی که گلوگاهشان را میفشرد، نمیتوانسته اند تامین کننده خواسته های گسترده این بنگاه ها باشند و به تدریج به اقماری از ایشان تبدیل میشوند. سود این نهادهای مالی شبه خصوصی، عمدتاً سه خاستگاه داشته است: رانت های جهت دار و عامدانه، پمپاژ تسهیلات از نهادهای مالی ملی و بالاخره مکیدن حاشیه سود صنایع خصوصی در فرآیند پرداخت تسهیلات با نرخ های گران به ایشان.

     با ورود به فضای پساتحریم می باید شرایط را ایجاد کرد که به تدریج و با ورود سرمایه های خارجی به کشور شرایط صنایع موجود برای دسترسی به منابع مالی بهبود یابد. در غیر این صورت صنایع کشور وارد رقابتی نابرابر با بنگاههای وابسته به سرمایه خارجی خواهند شد که نتیجه آن کاملاً معلوم است. طبعاً در شرایط پسا تحریم برای جلوگیری ازضعیف شدن واحد های موجود تولیدی که همچنان نیازمند سرمایه و تسهیلات هستند می باید تدابیری اندیشید و در وهله نخست  مقررات دور کننده تسهیلات از دسترس ایشان را تعدیل کرد. سازمان دهی موسسات اعتباری غیر مجاز، آنگونه که در مقررات و ضوابط حاکم بر برنامه ششم توسعه به آن اشاره شده است از ضروریات این کار خواهد بود. هدایت منابع مالی در اختیار این نهادها به صنایع موجود و ایجاد محدودیت و نظارت قانونی بر فعالیت های خارج کننده نقدینگی از دسترس صنایع فعال موجود از گامهای لازم بعدی خواهد بود.

     از سوی دیگر مقررات و بخشنامه های موجود بانکی عامدانه به گونه ای تنظیم شده است که سرنوشت بنگاه های فعال و بنگاه های مشکل دار به یکدیگر گره بخورد. با این شیوه برخورد بنگاه های فعال قربانی بنگاه هایی خواهند بود که مشکل دارند. داشتن ذینفع واحد با تعریف منبسطی که مقامات بانکی کشور از این مفهوم ترویج کرده و بر آن اصرار میورزند، نباید مانع از آن باشد که صنعتگران کشور از منابع مالی در فضای پسا تحریم نیز دور باشند. از این رو ایجاد امکان برای حضور شعب بانکهای معتبر بین المللی در کشور و واگذاری فرصت تسهیلات دهی توسط ایشان، با قائل شدن حق اعتبار سنجی مشتریان برای آن بانک ها، میتواند گامهایی برای ایجاد فضای رقابتی به نفع بنگاههای تولیدی موجود در فضای پسا تحریم تلقی شود.

ناصر فلاح
19 تیرماه 1393

شما می‌توانید دیدگاه‌های این مطلب را دنبال کنید، بوسیله‌ی RSS 2.0 خوراک.